Dwie próby

Owoce

Obok nieoficjalnego wejścia do Ogrodu Botanicznego UKW zauważyłam w sierpniu zielonkawo-czerwone torebki na niskim krzewie. Znam ten zakątek dość dobrze, ale dotychczas nie miałam pojęcia, że rośnie tam kłokoczka południowa. Chyba nie owocowała w minionych latach. Zdjęcia sierpniowe nie udały się zbyt dobrze, bo akurat słońce schowało się za chmury, więc w połowie września zrobiłam kolejne podejście do tematu. Owoce miały żółty kolor, a niektóre były lekko przyschnięte.

Druga większa kłokoczka rośnie w innej, zacienionej części ogrodu na skalnym wzniesieniu pośród świerków. Pokazywałam jej owoce trzy lata temu.

Kłokoczka

Kłokoczka

Kłokoczka

Kłokoczka

Grzechotki

Owoce

W Ogrodzie Botanicznym UKW rośnie duży krzew kłokoczki południowej (Staphylea pinnata). Pochodzi ze środkowej i południowej Europy oraz Azji Mniejszej. Występuje rzadko w południowej Polsce, jest także uprawiany. Kwitnie od maja do czerwca. Miododajne kwiaty są białe lub różowawe, drobne w zwisających gronach. Owoce to dekoracyjne, rozdęte torebki o długości około 3 cm. Kształt torebki jest najczęściej kulisty, niekiedy sercowaty. Ściany torebki są pergaminowe, początkowo jasnozielone, następnie przebarwiają się na kolor brunatny, słomkowożółty lub pomarańczowy. W torebce znajduje się kilka twardych, lśniących nasion o kolorze jasnobrązowym.

Polska nazwa gatunku „kłokoczka” ma związek z językiem prasłowiańskim. Wywodzi się ona zapewne od charakterystycznego klekotu nasion w skórzastych torebkach, wywoływanego przez podmuchy wiatru. W podobnym brzmieniu funkcjonuje ona we wszystkich językach słowiańskich, w których występuje rdzeń wyrazu „klok” lub „klek”- co oznacza klekotać, grzechotać. Międzynarodowa nazwa naukowa kłokoczki pochodzi od wyglądu jej kwiatów i liści. Nazwa rodzaju Staphylea określa charakterystyczną budowę kwiatostanu podobną do „winnego grona” (z greckiego staphyle – grono winne). Nazwa gatunkowa pinnata nawiązuje do pierzastej budowy liści (z łaciny penna – pióro). Dawniej nazywano ją krzewem konwaliowym ze względu na białe, stulone na początku kwitnienia płatki kwiatów, które zapachem przypominają ogórki małosolne.

Kłokoczka była od wieków uprawiana przez człowieka i wykorzystywana w obrzędach religijnych i zwyczajach ludowych. Od najdawniejszych czasów była rośliną magiczną. Nasiona stosowano do wyrobu biżuterii oraz różańców (jako paciorki). Z nasion wytłaczano też olej stosowany do oświetlania domostw. Roślina uchodziła za święty krzew, który posadzony blisko domu chronił przed złymi mocami i burzami. Używano jej do okadzania bydła przed pierwszym wiosennym wypasem i przy święceniu pól. Gałązki wplatano do palm Wielkanocnych. Z drewna robiono krzyżyki, laski, kije do maselnic. W kuchni znane były kiszone pączki kwiatowe jako namiastka kaparów.

Kłokoczka południowa

Kłokoczka

Kłokoczka